Hisse Senedi Almak ve Borsa
Hisse senetleri, anonim ortaklıkların çıkardıkları kıymetli evraklardır. Sözü geçen Anonim Şirketin hisse senedi alındığında o şirkette ortaklık hakkı edinilmiş olur. Hisse senedi sahibine ortaklık hakkından başka yönetimde oy hakkı, kardan pay alma hakkı, rüçhan hakkı (sermaye artırımlarında öncelikli yararlanma hakkı ) ve şirket tasfiyesi halinde sonucundan yararlanma hakkı gibi haklar da verir.
hisse senedi nedir ? - www.bilgiara.comHisse senedi sahipleri temel olarak iki tip gelir elde ederler: 1- Sermaye kazancı: Basit bir ifadeyle hisse senedini düşük fiyattan alıp, yüksek fiyattan satarak elde edilen gelirdir. 2- Kar payı (Temettü) geliri: Temel olarak temettü, şirketin sahipleri ve hissedarlarına dağıtılan şirket karıdır.
Bugün sermaye piyasasında hisse senetleri ortaklık ifade eden birer belge olmaktan ziyade alınıp satılan bir mal haline gelmiştir.
Bu sebeple borsada hisse senedi alım-satımını iki yönüyle değerlendirmek gerekmektedir:
Birincisi, ortaklık hakkı kazanma ve kar elde etme amacıyla hisse senedine sahip olmaktır. Burada kişi hisse senedi alarak hissesi oranınca şirkete ortak olmakta ve o oranca kar-zarardan pay almaktadır. Ve dilerse de bu hissesini devredebilmekte yani satabilmektedir.
Bu şekilde bir hisse senedi sahip olmada dikkat edilecek en önemli hususlar, söz konusu şirketin haram bir malın üretimi veya ticaretini yapmaması, kredi gibi faizli işlemlerde bulunmuyor olmasıdır. Çünkü yukarıda ifade ettiğimiz gibi, hisse senedi sahibi olmak, ortak olmak demektir. Mesela içki ticareti veya bankerlik, tefecilik yapan bir şirketin hisse senedi alınacak olunursa, şirketin bu sorumluluğuna ortak olunmuş demektir.
Burada şunu da ifade edelim ki Müslümanlar olarak bu aracı tamamen değerlendirme dışında tutmak da doğru olmaz. Bunun bir de İslami usullerde çalışmak isteyen firmalara destek olmak gibi bir özelliği vardır. Çünkü firmalar mali desteğe ihtiyaç duyarlar. İşte bu noktada hisse senetleri firmalar için faize alternatif olmakta ve işletme-yatırım sermayesi temininde kullanılmaktadır. O halde öncelikli olarak firmalar helal mal ticaretinin yanı sıra faizli kredi vb. işlemlerden uzak durup Müslüman yatırımcıların bu alanda desteğini beklemelidir.
Meselenin ikinci yönü de bugün konuyla alakalı soruların esasını teşkil etmektedir. Yani bağımsız bir mal gibi alınıp satılan hisse senetleri… Yani halk tabiriyle “borsada oynamak”…
Burada amaç ortaklıktan ve ortaklığın getireceği kar-zarardan ziyade, değerinin yükselmesiyle kar elde etmektir. Hisse senedi bu amaca yönelik olarak eldeki parayı değerlendirmek için iniş ve çıkışları takip ederek alınmakta ve satılmaktadır.
İşte bu yönüyle borsa, yatırımdan ziyade kumara benzemektedir. Borsa, spekülatif bir yatırım aracıdır. Bu piyasayı gerçek faktörlerden ziyade balon haber ve müdahalelerin etkilediği bir hakikattir. Çeşitli oyunların oynandığı ve çok sayıda insanın bir gecede mağdur olduğu ortadadır.
Burada hisse senetleri firmanın yatırımlarından ziyade suni talep ve arzlardan etkilenerek değer kazanmakta veya kaybetmektedir. Şirket sahipleri bir sene hisse senedi fiyatlarının artmasına sebep olurken ikinci sene şirketi kötü durumda göstererek hisse senedi fiyatlarını düşürebilirler. Büyük yatırımcıların hisse senetlerinin borsada yükselip alçalmasına çok büyük etkenleri olduğu da inkâr edilemeyen bir gerçektir. İstediklerinde hisse senetlerinin değerini düşürmek için borsaya yüklü miktarda satış için hisse senedi sürerler ve bu şekilde fiyatlar düşer. Arz, talepten çok ise fiyatlar düşer; talep, arzdan çok ise fiyatlar yükselir. Fiyatları düşen hisse senetlerini piyasadan toplarlar ve bu şekilde piyasaya daha önceden satış için sundukları hisseleri toplamış olurlar. Arz ve talep kanunu gereği bu hisse senetlerinin fiyatları tekrardan yükselir ve bu yüksek değerden piyasaya tekrardan bu senetleri sürerler.
Kısacası, helal mal ticaretinde bulunup faize bulaşmayan firmaların hisse senetlerinin alınıp satılması teorik çerçevede caiz olmasıyla beraber, sermaye piyasasının belli düzen ve istikrara kavuşmadığı günlük siyasi kararlarla ve belli gurupların baskılarıyla kolayca yön değiştirebildiği, suni müdahalelerin ve sunî fiyat oluşumlarının bazı yatırımcıları mağdur, bazılarının da haksız kazanç elde ettiği günümüz toplumunda, borsanın bir tür kumar görünümünü aldığı bir gerçektir.
Şunu da unutmayalım ki, hisse senedi almak demek, o firmaya destek olmak, finansman sağlamak demektir. “Al paramı, işinde kullan, bana da kar-zarar dağıt” demektir. İçki üreten bir firmanın hisse senedini alırsan, helal bir mal üretmenin yanında başka işinde haram mal ticaretinde bulunan bir firmanın hisse senedini alırsan, helal mal ticareti yapmakla birlikte faizli kredi gibi haram işlemlerde bulunan firmanın hisse senedini alırsan, ticareti helal mal olmakla birlikte sahipleri gayrimüslim olan firmanın hisse senetlerini alırsan, ne yapmış olduğunu bir düşün!
Gelin, çok ve kolay para kazanmayı değil, hayırlı ve bereketli para kazanmayı gaye edinelim. Kazandığımız parada, alın terimiz olsun.
Böyle parayı harcarken de terleriz.
Normal 0 21 false false false MicrosoftInternetExplorer4
